Het mottekasteel is één van de oudste kasteelvormen. Het was eenversterkte woonplaats van een persoon of familie uit de adelijke stand.

Van hout
Een mottekasteel bestond uit een opperhof en een nederhof. Het opperhof was een grote kunstmatige aarden heuvel (een motte), beschermd door palissades (houten muren) en vaak voorzien van een houten toren of donjon. Het nederhof lag lager en bood ruimte voor boerderijen, stallen en werkplaatsen.

Verdediging
De ligging van een mottekasteel maakte het lastig voor vijanden om aan te vallen. De steile heuvel en houten omheining vormden een eerste verdedigingslinie. Vaak was er ook een gracht rondom de motte gegraven, die extra bescherming bood tegen belegeringen.

Tijdelijk karakter
Omdat de kastelen voornamelijk uit hout bestonden, waren ze niet erg duurzaam. Veel mottekastelen verdwenen na verloop van tijd of werden vervangen door stenen kastelen. Toch speelden ze een belangrijke rol in de ontwikkeling van de middeleeuwse kastelenbouw.